جهان سوم

جهان سوم

نویسنده: po-science - ۱۳۹۶/۰۸/۰۸

جهان سوم (third world) اصطلاحی است که در دهه‌های ۱۹۵۰و ۱۹۶۰ رواج یافت و مقصود از آن کشورهائی که به هیچ یک از دو بلوک غرب و شرق و ابستگی نداشتند و به مجموعه‌ای از کشورهای تازه استقلال یافته قاره‌های آسیا ، آفریقا و آمریکای لاتین که نه در شمار کشورهای توسعه یافته سرمایه داری غرب بودند و نه در شمار کشورهای توسعه نیافته کمونیست بود به کار می‌رفت . بیشتر این کشورها پیشینه استعمار زدگی از امپریالیسم را دارند و گرفتار فقر و انفجار جمعیتند و در سازمان ملل متحد بیش از دو سوم کشورهای عضو را تشکیل می‌دهند.

▪️ وجه اشتراک کشورهای جهان سوم عبارت است از سابقه تسلط استعماری ، پائین بودن سطح فرهنگ و بالا بودن درصد بی‌سوادی است.

▪️ در دهه ۱۹۷۰ برخی نویسندگان غربی به کشورهای صادرکنندۀ نفت با عنوان « جهان چهارم » نام می‌برند، به علت درآمد زیاد آنها ار نفت صادراتی، ولی کشورهای صنعتی غرب به تدریج به افزایش بهای کالاهای صادراتی خود و کاهش واردات نفت آثار پیشرفت کشورهای صادر کنندۀ نفت را خنثی کردند و آنها را به مو ضع قبلی خو د در جهان سوم عقب راندند.

▪️ پس از جنگ جهانی دوم و آغاز جنگ سرد ، جهان به دو بلوک یا دو جهان شرق و غرب تقسیم شد. کشورهای دیگر که غالباً توسعه نیافته بودند و در قالب هیچ کدام از این دو جهان نمی‌گنجیدند به جهان سوم معروف شدند. برخی از این کشورها چون خود را به هیچکدام از دو بلوک متعهد نمی‌دانستند نام کشورهای غیر متعهد را بر خود نهادند. در محافل آکادمیک بیشتر از اصطلاحات کشورهای جنوب، در حال توسعه و توسعه نیافته در اشاره به کشورهای جهان سوم استفاده می‌شود.

▪️ این اصطلاح مورد انتقاد تعدادی از سوسیالیست‌ها از جمله قوام نکرومه رئیس جمهور و رهبر جنبش استقلال‌طلب غنا و فرانتس فانون نظریه‌پرداز فرانسوی-الجزایری رو به رو شده است.

▪️ مائو تسه تونگ نیز در ۱۹۷۲ طبقه بندی دیگری را در این مورد ارائه داد. او در نظریه خود که معروف به سه جهان است، آمریکا و شوروی را به عنوان دو قدرت امپریالیستی در جهان اول قرار داده و ژاپن، اروپای غربی، کانادا و کشورهای تجدیدنظر طلب اروپای شرقی (مانند یوگسلاوی و آلبانی) را جهان دوم دانسته و آفریقا، آمریکای لاتین و آسیا را جهان سوم نام می‌دهد.