آریستوکراسی و اولیگارشی

آریستوکراسی و اولیگارشی

نویسنده: po-science - ۱۳۹۵/۱۲/۱۳

۱.آریستوکراسی
نظریه و عمل گروهی نخبه در امر حکومت است. این گروه معمولاً امتیازات موروثی دارند و از نظر فرمانروایی شایسته‌ترینِ همه قلمداد می‌شوند. این معنی اصلی اصطلاح است که حاوی توجیهی اخلاقی برای حاکمیت چنین نخبگانی است.پیدا کردن معیارهای پذیرفتنی برای همگان که براساس آنها بتوان گفت گروه «بهین» در یک جامعهٔ معین، چه کسانی هستند، البته بسیار دشوار است و عملاً هم چنین معیارهایی را به ندرت به کار گرفته‌اند.

ارسطو میان اشراف‌سالاری و آریستوکراسی (نخبه‌سالاری) با عبارات زیر فرق گذاشته بود: ” انتخاب بر اساس ثروت، اشراف‌سالاری است؛ و انتخاب بر اساس شایستگی، نخبه‌سالاری. همچنین ارسطو بر این عقیده بود که هنر (یا فضیلت) معرف نخبه‌سالاری است همان گونه که ثروت معرف اشراف‌سالاری و آزادی معرف مردم‌سالاری است. ” با این وجود در بسیاری موارد کلمهٔ نخبه‌سالاری با اشراف‌سالاری مترادف فرض می‌شود.

در عرف، حکومتی را «نخبه‌سالار» می‌خوانند که قدرت دولت در آن مطلق و در دست طبقهٔ ممتاز باشد و آن طبقه، حاکمیت را از راه وراثت و امتیازهای طبقه‌ای در دست گرفته باشد و دیگر طبقات را در آن راه نباشد. این نوع حکومت امروزه در کمتر جای جهان دیده می‌شود و جای خود را به دیکتاتوری‌های اشراف‌سالارانه سپرده‌است.
آریستوکراسی (نخبه‌سالاری) از ریشهٔ یونانی aristos kratia به معنای بهترین حکومت، یا حکومت بهین‌کسان آمده‌است.

۲.الیگارشی
اولیگارشی (به انگلیسی: oligarchy) (یا حکومت گروه اندک) کلمه‌ای است که اشاره‌های تحقیرآمیزی دارد؛ معنی آن نه تنها حکومت یک گروه کوچک، بلکه حکومت گروه کوچکی است که در برابر تودهٔ مردم مسئول نیست، فاسد است، یا از جهات دیگر مورد نفرت همگان است. اولیگارشی ممکن است به حاکمیت عده‌ای اندک نه تنها در زمینهٔ حکومت کشور، بلکه به حکومت عده‌ای هم‌مسلک یا گروه کوچک در هر مجمع خواه کلیسا، اتحادیۀ کارگری، یا هر مجمع دیگر اشاره داشته باشد. در مفهوم سیاسی، این اصطلاح از زمان افلاطون با مونارشی (حکومت شاه) و دموکراسی (حکومت تودهٔ مردم) فرق نمایان داشته است. اما اولیگارشی در نظر افلاطون شکل منحط حکومت، یعنی صورت فاسده شدهٔ آریستوکراسی (حکومت نخبگان) است، همانگونه که جباریت صورت فاسد شدهٔ سلطنت و حکومت تودهٔ بلواگر صورت فاسد شدهٔ دموکراسی است.

تفاوت های بین آریستوکراسی و اولیگارشی

?آریستوکراسی از aristokratía به معنی بهترین حکومت مشتق شده است.
الیگارشی است از oligarkhia به معنی حکومت تعداد کمی مشتق شده است.

?آریستوکراسی به ساختار قدرتی که در آن قدرت توسط نخبگان تشکیل شده است، اشاره دارد.
اولیگارشی به ساختار قدرتی که در آن قدرت توسط عده کمی تشکیل شده است، اشاره دارد.

? در آریستوکراسی اقتدار و قدرت برای حکومت معمولا از طریق خانواده منتقل شود.
در اولیگارشی برای انتقال اقتدار و قدرت، ارث یک شرط لازم است.

? آریستوکراسی با استبداد در تضاد است.
الیگارشی با ظلم و استبداد همراه است.

 

تصویری که در آن حکومت اولیگارشی قابل فهم است:

? حکومت تعدادی اندک
? حکومت فاسد همراه با زورگویی و ظلم