طبقه اجتماعی

طبقه اجتماعی

نویسنده: po-science - ۱۳۹۵/۱۱/۱۶ your-alt

طبقه اجتماعی (کلاس اجتماعی) نوعی قشربندی است ک در آن قشرها به وسیله مقررات قانونی یا مذهبی ایجاد نمی‌شوند و عضویت بر مبنای موقعیت موروثی نیست. هم‌چنین طبقه اجتماعی؛ گروه‌بندی وسیعی از افراد است که دارای منابع اقتصادی مشترکی هستند. نظام‌های طبقاتی انعطاف‌پذیرترین نظام‌های قشربندی هستند. هیچ‌گونه محدودیت‌های رسمی درباره ازدواج میان گروهی بین افراد متعلق به طبقات مختلف وجود ندارد.

طبقه یک فرد تا اندازه‌ای اکتسابی است؛ نه این که صرفاً در هنگام تولد منسوب گردد. تحرک اجتماعی؛ حرکت صعودی یا نزولی در ساخت طبقاتی؛ بسیار معمول‌تر از انواع دیگر است. طبقات به تفاوت‌های اقتصادی میان گروه‌بندی‌های افراد و نابرابری در تملک و کنترل منابع مادی بستگی دارند. نظام‌های طبقاتی اساساً از طریق ارتباطات گسترده غیرشخصی عمل می‌کنند. پایه‌های اصلی اختلافات طبقاتی؛ تفاوت در ثروت و شغل است. ثروت‌مندان، تاجران، کارفرمایان، صاحبان صنایع و مدیران اجرایی؛ معمولاً در طبقه بالا قرار دارند. کارمندان و کارکنان متخصص حرفه‌ای؛ طبقه متوسط را تشکیل می‌دهند. طبقه کارگر معمولاً در کارهای دستی و مشاغل زراعتی و باربری اشتغال دارند. در بعضی جوامع فئودالی روابط بین طبقات؛ رابطه بهره‌کشی است.

انواع
طبقه ی ممتاز : این طبقه ی بخش ِ کوچکی از جمعیت را تشکیل می دهد .( حدود ِ ۱۰ درصد ) و چندنان مورد ِ توجه ِ جامعه شناسان نبوده است . این طبقه شامل ِ اشراف ِ زمین دار و کسانی است که از راه مالکیت بر زمین، تجارت، مستغلات و امثال ِ آن امرار معاش می کنند و مارکسیست ها، آنها را بورژوازی می نامند . مستخدمان ِ عالی رتبه ی دولت، روسای نیروهای نظامی و اعضای حکومت را نیز می توان در همین ردیف جای داد .
طبقه ی متوسط ( میانی ) : این طبقه را کارگران ِ متخصص و کارمندان تشکیل می دهند . مثلاً ً معلمان، پزشکان، استادان ِ دانشگاه، روحانیون، مدیران ِ کارخانه ها، کارکنان ِ دفتری، مستخدمان ِ دولت و غیره .
طبقه ی کارگر : این طبقه از کارکنان ِ خدمات و کارگران ِ یدی مثلاً ً پیشخدمت، آشپز، مکانیک ِ اتوموبیل، بنا، رفتگر، کارگران ِ کارخانه ها و غیره تشکیل می شود که مارکس ایشان را پرولتاریا نامید .

یک کاریکاتور سیاسی فرانسوی (۱۷۸۹) : نشان می‌دهد از سه طبقهٔ اجتماعی، طبقهٔ روستایی بار حمل دو طبقهٔ روحانیت و اشراف را به دوش می‌کشد.

طبقه متوسط
همانطور که گفته شد، طبقه متوسط، یک طبقه اجتماعی است و شامل افراد بسیاری در مشاغل مختلف می‌شود که از نظر ارزش‌های فرهنگی بیش‌تر مشابه طبقه بالا و از نظر درآمد بیش‌تر مشابه طبقه کارگر هستند.

انواعِ طبقهٔ متوسط :

طبقه متوسط قدیم
شامل صاحبان سرمایه‌های کوچک، مالکان فروشگاه‌های محلی و کشاورزان کوچک می‌شود. شمار افراد این دسته در طول قرن گذشته به طور پیوسته کاهش یافته‌است، اما هنوز نسبتی از کل جمعیت شاغل را تشکیل می‌دهد.

طبقهٔ متوسطِ روبه‌بالا
از کسانی که دارای مشاغل مدیریت حرفه‌ای هستند تشکیل گردیده‌است. این دسته شامل شمار بسیاری از افراد و خانواده‌هاست. بیش‌تر آن‌ها شکلی از آموزش عالی را تجربه کرده‌اند و نسبت افرادی که دارای نظرات آزادمنشانه دربارهٔ موضوعات اجتماعی و سیاسی هستند؛ در بین آن‌ها، به ویژه در میان گروه‌های حرفه‌ای و تخصصی بالاست.

طبقهٔ متوسطِ روبه‌پایین
گروهی است که شامل افرادی چون کارکنان دفتری، نمایندگان فروش، معلمان و پرستاران می‌شود. اعضای طبقه متوسط پایین، معمولاً نگرش‌های اجتماعی و سیاسی متفاوتی با کارگران دارند.

طبقه از دیدگاه کارل مارکس
به‌نظر مارکس، تاریخ تمامى جوامع تا به امروز همانا تاریخ نبرد طبقات است. آزادمردان و بردگان، نخبا و عوام، خوانین و رعایا، استادکاران و شاگردان و خلاصه ستمگران و ستمدیدگان. که در تضاد دائمى رودرروى یکدیگر ایستاده‌اند، در نبردى بى‌امان بوده‌اند که هر بار، با واژگونى انقلابى همه جامعه یا با ویرانى مشترک طبقات درگیر در نبرد، خاتمه یافته است.
به عبارت دیگر به نظر مارکس، تضاد دو طبقه را مى‌توان در تضاد میان کسانى‌که مالک چیزى جزء نیروى کار خود نیستند و کسانى‌که ‘وسایل تولیدی’ را در اختیار دارند و ‘ارزش اضافی’ تولید شده در چنین دستگاه اقتصادى را به‌خود اختصاص مى‌دهند خلاصه کرد.

طرحی انتقادی از طبقات و قشرهای مختلف در جامعه سرمایه داری، بیشترین فشار بر روی طبقه پایین دست جامعه است.

سه طبقه اجتماعی در جامعه آمریکا در یک شکل:
-طبقه ممتاز
-طبقه متوسط
-طبقه کارگر

امکان تحرک و جابجایی بین طبقات وجود دارد.

your-alt